Ukraine tấn công Nga ở tầm xa không còn phụ thuộc Mỹ

Tờ Wall Street Journal cuối tuần trước tiết lộ giới chức Mỹ đã âm thầm áp dụng cơ chế rà soát, trao quyền cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phê duyệt mọi đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo ATACMS của Ukraine nhằm vào lãnh thổ Nga. Cơ chế này được áp dụng từ giữa năm nay, khiến Kiev chưa thể sử dụng ATACMS để tấn công các mục tiêu sâu trong đất đối phương. Cách làm này cũng ngăn Ukraine tùy ý sử dụng tên lửa Storm Shadow/SCALP-EG do Anh và Pháp sản xuất, bởi chúng phụ thuộc vào dữ liệu do Mỹ cung cấp.

Đây dường như là nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm trói buộc khả năng Ukraine tấn công Nga, từ đó nhằm tổng thống Zelensky phải chấp nhận những điều khoản ngừng bắn nhưng đầy bất lợi. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng biện pháp của Mỹ không còn đạt hiệu quả như trước, nhất là khi quân đội Ukraine gần đây vẫn liên tục tập kích hạ tầng dầu khí trong đất Nga.

“Không nên đánh giá quá cao tầm ảnh hưởng của tên lửa ATACMS hay Storm Shadow đối với cục diện chiến sự, đặc biệt là khi Ukraine đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng nội địa”, bình luận viên Audrey MacAlpine của trang Telegraph nhận định.

Vào thời điểm chính quyền cựu tổng thống Joe Biden “gỡ rào” cho Ukraine dùng ATACMS tập kích lãnh thổ Nga hồi cuối năm ngoái, Mỹ chỉ gửi cho Ukraine khoảng 50 tên lửa ATCMS có tầm bắn 300km. Tuy nhiên sau khi những tên lửa này đánh trúng nhiều mục tiêu gây thiệt hại nặng, Moskva đã di dời phần lớn cơ sở hậu cần và máy bay ra xa tiền tuyến, đến những khu vực nằm ngoài tầm bắn 300 km của tên lửa Mỹ.

Trong đợt tấn công mùa Xuân và đợt Hè của Nga vừa qua, Ukraine thiếu hẳn mọi vũ khí tầm xa có thể tấn công những vị trí chiến thuật quan trọng của Nga như các kho tàng vũ khí, các điểm tập trung quân của Nga ngay gần biên giới. Chuyên gia MacAlpine nhận xét :

“Ukraine chắc chắn vẫn muốn được tùy ý sử dụng tên lửa ATACMS, đặc biệt khi Nga đã phát động chiến dịch tấn công mùa xuân và mùa hè. Mọi cuộc tập kích nhằm vào các trung tâm hậu cần phục vụ cho chiến dịch của Nga ở vùng Donbass đều rất quan trọng với Ukraine nhưng họ không có vũ khí để thực hiện”

Do thiếu vũ khí tầm xa, Ukraine đã tìm cách khắc phục bằng cách phát triển các UAV thành loại tầm xa và cho đến nay thường xuyên sử dụng máy bay không người lái (UAV) tầm xa để tấn công sâu vào trong lãnh thổ Nga. Dù vậy, UAV tầm xa của Ukraine có nhược điểm là sức sát thương hạn chế và dễ bị đánh chặn. Đó là lý do Ukraine đang tích cực phát triển tên lửa tầm xa nội địa, mới nhất là dòng Flamingo dự kiến triển khai trong năm nay.

Được cho là có tầm bắn lên tới 3.000km và mang đầu đạn gần 1,2 tấn, tên lửa Flamingo có thể đe dọa mọi mục tiêu ở miền trung Nga, trong đó có thủ đô Moskva và thành phố St. Petersburg, thậm chí vươn tới một phần Siberia. Chuyên gia quân sự Joseph Trevithick của tạp chí War Zone đánh giá :

“Động cơ phản lực giúp tên lửa đạt tốc độ cao và khả năng sống sót tốt hơn khi bay sâu vào lãnh thổ đối phương, đặc biệt là khi so sánh với phi cơ hạng nhẹ hoán cải và các loại UAV tầm xa trước đây. Đầu đạn lớn và vận tốc cao cũng giúp tên lửa gây nhiều thiệt hại nặng hơn so với UAV”, 

Tổng thống Zelensky mô tả đây là “tên lửa thành công nhất” mà Ukraine đang có trong kho vũ khí và những cuộc thử nghiệm gần đây đã đạt kết quả tích cực. Công ty Fire Point của Ukraine, nhà phát triển Flamingo, cho biết đang chế tạo khoảng một quả mỗi ngày và đặt mục tiêu tăng gấp 7 sản lượng từ giờ đến tháng 10, tức là có khả năng cung cấp khoảng 2.550 tên lửa Flamingo / năm

Ukraine mới đây cũng đã lần đầu công khai phiên bản nâng cấp của tên lửa R-360 Neptune, loại từng được sử dụng để bắn chìm soái hạm Moskva. Tên lửa loại cải tiến có tên Long Neptune – có nghĩa là “tầm xa” và được cho là có tầm bắn lên tới 1.000 km, tức gấp ba lần dòng ATACMS.

Trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Canada Mark Carney ở thủ đô Kiev hôm 24/8, tổng thống Ukraine Zelensky tuyên bố :

“Về việc tấn công sâu vào trong lãnh thổ Nga để phá hủy các mục tiêu chiến lược, chúng tôi đang sử dụng các vũ khí tầm xa do chính Ukraine sản xuất và gần đây không hề tham vấn chủ đề này với Mỹ”