NATO trang bị máy bay trinh sát GlobalEye, gạt bỏ E-7 Wedgetail

Máy bay trinh sát AWACS của NATO sẽ là GlobalEye của Thụy Điển và gạt bỏ Boeing E-7 Wedgetail của Mỹ như ban đầu

Đây là một hợp đồng trị giá hàng tỷ euro: việc đặt mua các máy bay trinh sát AWACS mới cho NATO. Ban đầu, liên minh dự định đặt mua các máy bay của Mỹ thuộc loại Boeing E-7A Wedgetail. Tuy nhiên, hiện nay kế hoạch đã thay đổi.

Hiện tại, hệ thống trinh sát, chỉ huy và cảnh báo sớm của NATO – còn được gọi là AWACS (“Airborne Early Warning and Control System”) vẫn là những chiếc máy bay E-3 Sentry dựa trên Boeing 707. Các máy bay này đã ra đời vào thập niên 1970s và đã được đánh giá là quá lạc hậu

NATO muốn hiện đại hóa đội máy bay trinh sát AWACS đang đặt căn cứ tại Đức, nhưng sẽ không còn sử dụng các máy bay của Mỹ. Theo các nguồn tin trong liên minh, trong tương lai sẽ sử dụng máy bay của hãng Bombardier (Canada), được trang bị hệ thống trinh sát và cảnh báo sớm GlobalEye của tập đoàn quốc phòng Thụy Điển Saab. Đơn đặt hàng dự kiến bao gồm tối đa 12 máy bay thuộc dòng Global 6000 hoặc Global 6500, với tổng trị giá lên tới nhiều tỷ euro.

Máy bay E-7 Wedgetail do tập đoàn Boeing sản xuất và phát triển. Loại máy bay trinh sát này dựa trên khung sườn của máy bay Boeing 737 và đã được Mỹ chọn để thay thế những chiếc máy bay E-3 Sentry. Máy bay E-7 sẽ được trang bị radar mảng pha chủ động cố định – Active Electronically Scanned Array (AESA) thay vì loại radar dạng xoay ở E-7 Sentry

Máy bay trinh sát GlobalEye do tập đoàn Saab của Thụy Điển phát triển. Đây là máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy – Airborne Early Warning & Control (AEW&C). Khung sườn dựa trên máy bay Bombardier Global 6000/6500 của Canada 

Về so sánh tính năng, máy bay GlobalEye được cho là đa nhiệm hơn khi có thể trinh sát, thu thập thông tin trên bộ, trên không, vùng biển, … trong khi máy bay E-7 Wedgetail lại chuyên dụng hơn khi có thể tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn để xử lý và truyền tải dữ liệu. Về chi phí, máy bay GlobalEye có giá rẻ hơn khi giá là 600 triệu Usd so với 700 triệu của E-7 Wedgetail. Thời gian bay của GlobalEye cũng lâu hơn : 13 giờ bay so với 10 giờ của máy bay trinh sát E-7 Wedgetail. Chi phí bảo trì bảo dưỡng của GlobalEye cũng rẻ hơn Wedgetail

Một người phát ngôn NATO không xác nhận cũng không phủ nhận thông tin này. Trước đó, có thông tin cho rằng quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra trước hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 7 tại Ankara. Dự án trị giá hàng tỷ euro này do Cơ quan mua sắm NATO (NSPA) tổ chức. Ban đầu, NATO dự định đặt mua máy bay Mỹ loại Boeing E-7A Wedgetail. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị hủy bỏ sau khi chính phủ Mỹ tuyên bố rút khỏi chương trình vào mùa hè năm ngoái.

Theo các báo cáo truyền thông, chương trình phát triển AWACS đã gặp phải tình trạng chi phí tăng vọt và chậm tiến độ. Bộ trưởng Quốc phòng Liên bang Boris Pistorius đã từng phát biểu vào tháng 9 năm ngoái rằng sau khi các máy bay AWACS hiện tại bị loại biên, hệ thống GlobalEye của Saab cũng là một phương án đáng cân nhắc đối với Đức. Sau khi Mỹ rút lui, Đức dự kiến sẽ gánh phần lớn chi phí.

Căn cứ chính của đội bay là sân bay NATO tại Geilenkirchen gần AacheMỹn. Đội bay hiện gồm 14 chiếc và đã tham gia vào tất cả các chiến dịch lớn của NATO trước đây, ví dụ như các chiến dịch chống khủng bố và trong chiến tranh Kosovo.

Nhờ cấu trúc radar hình “nấm” đặc trưng, các máy bay AWACS có thể phát hiện và nhận dạng các phương tiện bay khác ở khoảng cách hơn 400 km. Dữ liệu thu thập được có thể được truyền gần như theo thời gian thực tới các lực lượng trên bộ, trên biển hoặc trên không thông qua các liên kết dữ liệu. Nhờ đó, chúng cũng có thể được sử dụng như các trung tâm chỉ huy tác chiến bay.

Theo kế hoạch do Đức ủng hộ, dự kiến NATO sẽ mua ít nhất 12 chiếc máy bay máy bay trinh sát GlobalEye