Trung Quốc giúp Nga trong cuộc chiến Nga Ukraine – China helps Russia in war

Trung Quốc giúp Nga trong cuộc chiến Nga Ukraine – China helps Russia in war là cực lớn. Đặc biệt là trong vai trò hậu cần cung cấp linh kiện vũ khí chế tạo UAV. 

Alabuga, trung tâm sản xuất máy bay không người lái Shahed của Nga, nằm trong Đặc khu Kinh tế Alabuga gần Yelabuga, Tatarstan. Bên trong các nhà xưởng rộng lớn, các dây chuyền lắp ráp đã được mở rộng quy mô để chuyển đổi các loại đạn dược bay lơ lửng Shahed-136 do Iran thiết kế (sản xuất tại địa phương với tên gọi Geran-2), các biến thể Geran-3 mới hơn và các máy bay không người lái khác thành sản phẩm sản xuất trong nước với số lượng lớn.

Sau khi Iran chuyển giao bản vẽ, phần mềm và công nghệ sản xuất máy bay không người lái Shahed-136, Nga đã xây dựng một mạng lưới hậu cần quy mô lớn để hỗ trợ chương trình. Ban đầu, trọng tâm là nhập khẩu máy bay không người lái và bộ máy hoàn chỉnh. Sau đó, Moscow chuyển sang sản xuất hoàn toàn trong nước.

Kể từ đó, vai trò của Iran đã giảm dần trong cuộc chiến Nga Ukraine – Russia Ukraine war, chủ yếu giới hạn ở một số nguồn cung cấp và tư vấn nhất định. Thay vào đó, Trung Quốc giúp Nga – China helps Russia đã nổi lên như một nhà cung cấp chính, cung cấp các linh kiện quan trọng như động cơ và hệ thống dẫn đường. Sau khi việc sản xuất bắt đầu tại Nga, tỷ lệ linh kiện Trung Quốc đã tăng mạnh. Ít nhất 41 linh kiện có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhiều linh kiện trong số đó có thể được tìm thấy trên trang web WarSanctions của Ukraine, nơi liệt kê các linh kiện kèm theo hình ảnh, thông tin chi tiết về nhà sản xuất và cơ sở dữ liệu có thể tìm kiếm.

TÓM TẮT NGẮN GỌN

Nga đã tăng cường mạnh mẽ việc sử dụng UAV Shahed (Geran), Garpia và Gerbera, từ hàng chục lần phóng vào năm 2022 lên hàng chục nghìn chiếc mỗi tháng vào năm 2025. Mặc dù Iran đóng vai trò quan trọng ngay từ đầu, nhưng rõ ràng QUỐC GIA DUY NHẤT CÓ THỂ MỞ RỘNG QUY MÔ SẢN XUẤT LÀ TRUNG QUỐC.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với Nga trong cuộc chiến Nga Ukraine là động cơ và thiết bị điện tử, nếu không có chúng, việc sản xuất Shahed quy mô lớn sẽ không thể thực hiện được. Để giải quyết vấn đề này trong cuộc chiến Nga Ukraine, Nga đã thành lập nhiều công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) và các bên trung gian để hợp lý hóa việc mua bán và giao hàng quy mô công nghiệp từ Trung Quốc và Trung Quốc giúp Nga cung cấp linh kiện mà Nga cần

Trong giai đoạn 2024-2025, Alabuga Machinery LLC đã nhập khẩu từ Trung Quốc một dây chuyền sản xuất thân máy bay không người lái (UAV) cùng với thiết bị để sản xuất hệ thống dẫn đường Nasir của Iran, các mô-đun sau đó đã được thu hồi từ những chiếc Shahed bị đánh chặn.

Chỉ riêng trong năm 2024, Drake LLC, một công ty trung gian của Nga được Alabuga Machinery mua lại, đã nhập khẩu linh kiện động cơ máy bay từ Trung Quốc với giá trị 972.144 đô la Mỹ. Các nhà cung cấp chính là Công ty TNHH Công nghệ Điện Jinhua Hairun và Công ty Thương mại Quốc tế Shandong Xinyilu.

Trong giai đoạn 2024-2025, một công ty trung gian khác của Nga, Morgan LLC, đã nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc để sản xuất máy bay không người lái vào Đặc khu Kinh tế Alabuga, với tổng giá trị 4,83 triệu đô la Mỹ. Các nhà cung cấp lớn nhất là Công ty Sản xuất Chính xác Suzhou ECOD và Công ty Thương mại Xuất nhập khẩu Suzhou Shunxinge.

Trong cuộc chiến Nga Ukraine, từ năm 2022 đến năm 2025, Alabuga-Volokno LLC, một công ty con của Rosatom, đã nhập khẩu khoảng 3.000 tấn sợi carbon từ Trung Quốc. Các lô hàng này, có nguồn gốc từ Công ty Sợi Carbon Jilin Tangu và Công ty Dệt may Jilin Chemical Fiber Friend, có giá trị 21.387.850 đô la Mỹ.

Dựa trên dữ liệu nội bộ, chúng tôi cũng phát hiện ra rằng Beijing Micropilot UAV Control System không phải là nhà sản xuất thực sự của động cơ MD550 và MDR208, mà chỉ đóng vai trò là bên bán, trong khi các động cơ này được sản xuất bởi Limbach Aircraft Engine Co. Những động cơ này được sử dụng trong UAV Geran-2.

Limbach Aircraft là nhà cung cấp động cơ, phụ tùng và công nghệ chính cho UAV của Nga và Iran, ngay cả khi Nga đang dần chuyển sang sản xuất trong nước. Công ty này thuộc sở hữu của Fujian Delong Aviation Technology của Trung Quốc, công ty cũng kiểm soát Limbach Flugmotoren GmbH của Đức.

Redlepus TSK Vektor của Trung Quốc và TSK Vektor LLC của Nga đã cung cấp các linh kiện UAV Harpy với tổng giá trị 32,8 triệu đô la. Từ năm 2022 đến năm 2024, Juhang Aviation Technology và TSK Vektor LLC đã nhập khẩu 58,4 triệu đô la sản phẩm, trong đó các động cơ như L550e chiếm khoảng 40% lượng hàng giao.

Nhà sản xuất động cơ Trung Quốc Mile Hao Xiang Technology Co., công ty sở hữu các sản phẩm sử dụng cho UAV Gerbera, đã vận chuyển hơn 1,5 triệu đô la hàng hóa sang Nga trong giai đoạn 2022-2023, trực tiếp hoặc thông qua trung gian. Các nhà nhập khẩu chính là các công ty Nga Sequoia JSC và Unikom LLC.

Shandong Xinyilu International Trade Co., Ltd, một công ty thương mại Trung Quốc có trụ sở tại tỉnh Sơn Đông, đã xuất khẩu 6,4 triệu đô la Mỹ các sản phẩm công nghiệp sang Nga từ tháng 4 năm 2024 đến tháng 1 năm 2025, bao gồm sợi carbon, phụ tùng động cơ, pin và linh kiện điện tử.

Vào tháng 8 năm 2024, Shandong Xinyilu International đã vận chuyển bộ chế hòa khí do Công nghệ Phúc Kiến Jingke sản xuất cho Drake LLC, trị giá 85.452 đô la Mỹ. Lô hàng nặng 1.050 kg, nếu tính cả trọng lượng trung bình của bộ chế hòa khí, có thể trang bị cho 1.000 động cơ UAV.

Cho dù là toàn bộ động cơ hay các bộ phận để chế tạo chúng, trong cuộc chiến Nga Ukraine, chương trình Shahed của Nga gần như hoàn toàn phụ thuộc vào việc Trung Quốc giúp Nga. CÁI MÀ MOSCOW GỌI LÀ SẢN XUẤT NỘI ĐỊA HÓA 100% THỰC CHẤT CHỈ LÀ LẮP RÁP CÁC BỘ PHẬN CỦA TRUNG QUỐC.

Khi nói đến các lệnh trừng phạt, bức tranh còn khá mơ hồ. Nhiều công ty trong số này bị trừng phạt, nhưng hiếm khi bị trừng phạt đồng loạt. Một số bị Hoa Kỳ trừng phạt nhưng không bị EU trừng phạt, một số khác bị Ukraine và EU trừng phạt nhưng không bị Washington trừng phạt. Những khoảng trống này tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp hoạt động.

Bắc Kinh có thể thắt chặt giám sát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng như động cơ máy bay bằng cách yêu cầu giấy phép xuất khẩu, áp dụng các biện pháp kiểm tra người dùng cuối nghiêm ngặt hơn, theo dõi sản phẩm chặt chẽ hơn và tăng hình phạt đối với các hành vi vi phạm.

CÁC BIỆN PHÁP TRỪNG PHẠT VÀ KIỂM SOÁT XUẤT KHẨU

Trong cuộc chiến Nga Ukraine, các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động sản xuất máy bay không người lái của Nga đã bị phân mảnh, dẫn đến việc giảm hiệu quả. Sự chắp vá của các hạn chế đã cho phép các công ty thích nghi, tiếp tục phát triển các thành phần quan trọng và cung cấp cho các nhà sản xuất UAV. Các công ty Nga, với sự hậu thuẫn của các cơ quan tình báo, cũng đã sử dụng các phương pháp sáng tạo để che giấu hoạt động sản xuất máy bay không người lái – đôi khi thành công. Trong một trường hợp đáng chú ý, Hoa Kỳ đã trừng phạt một công ty vào tháng 12 năm 2023 mà thực tế không tồn tại.

Vụ án Andrey Sapozhnikov là một ví dụ điển hình về cách thức những giải pháp thay thế này hoạt động trên thực tế. Ông được bổ nhiệm làm CEO của Drake LLC đồng thời là người đứng đầu GEA LLC, một công ty sáng lập của Alabuga Machinery. Sau khi các lệnh trừng phạt được áp đặt, ông chính thức bị sa thải vào tháng 9 năm 2024 nhưng vẫn tiếp tục làm “quản lý dự án” của Drake, tiếp tục ký kết các hợp đồng nhập khẩu.

Luật Kiểm soát Xuất khẩu của Trung Quốc, có hiệu lực từ tháng 10 năm 2020, đã thiết lập một khuôn khổ thống nhất để điều chỉnh việc xuất khẩu hàng hóa và công nghệ nhạy cảm, bao gồm các sản phẩm lưỡng dụng và thiết bị quân sự. Trong khuôn khổ này, vào ngày 31 tháng 7 năm 2024, Bộ Thương mại Trung Quốc, Tổng cục Hải quan và Cục Phát triển Vũ khí thuộc Quân ủy Trung ương đã cùng ban hành Thông báo số 31 (2024), thắt chặt kiểm soát đối với máy bay không người lái (UAV). Thông báo này, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2024, cấm xuất khẩu động cơ máy bay có công suất liên tục trên 16 kW được thiết kế riêng cho một số loại UAV nhất định. Để so sánh, động cơ MD550 (Limbach L550) được sử dụng trong máy bay không người lái Shahed có công suất 37 kW.

Danh sách hàng hóa bị cấm bao gồm mã HS 8407101010 và 8407102010 cho động cơ đốt trong có đánh lửa bằng bugi, nhưng không bao gồm tất cả các loại động cơ UAV tiềm năng. Ví dụ, TSK Vektor LLC đã nhập khẩu động cơ Limbach L550 từ Juhang Aviation Technology cho máy bay không người lái Harpy theo mã HS 8407100003, không nằm trong danh sách cấm.

Trung Quốc giúp Nga khi vẫn phơi bày những lỗ hổng trong kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, dù cố ý hay vô tình. Bất chấp các quy định chặt chẽ hơn, việc chưa hoàn thiện mã HS đã tạo ra những kẽ hở cho phép các nhà sản xuất Nga tiếp tục mua các công nghệ UAV quan trọng, ngay cả khi bị cấm chính thức.

KẾT LUẬN

Việc Iran chuyển giao vũ khí tấn công Shahed (máy bay không người lái) cho Nga đã ảnh hưởng đến diễn biến cuộc chiến ở Ukraine. Những chiếc máy bay không người lái này đại diện cho một mô hình chiến tranh mới: giá rẻ, bất đối xứng và có thể triển khai trên quy mô lớn. Không có ưu thế trên không hoàn toàn, Shaheds đã cho phép Nga thực hiện các cuộc tấn công liên tục, nhắm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng quan trọng của Ukraine. Đến năm 2025, số lần phóng đã tăng từ hàng chục lần vào năm 2022 lên hàng chục nghìn lần mỗi tháng, nhưng động cơ và thiết bị điện tử bay vẫn là điểm nghẽn chính – điều mà chỉ các công ty Trung Quốc mới có thể giải quyết.

Kinh nghiệm với Shaheds đã mở đường cho một máy bay không người lái được sản xuất trong nước, Harpy (Garpia). Bề ngoài tương tự như Shahed, nó được trang bị hệ thống điện tử và định vị của Nga và Trung Quốc, bao gồm động cơ L550e của Trung Quốc từ Công ty Động cơ Máy bay Xiamen Limbach. Harpy (Garpia) được sản xuất bởi Nhà máy Cơ điện tử Kupol của Izhevsk, một phần của tập đoàn nhà nước Almaz-Antey.

Trung Quốc đóng vai trò quyết định trong chương trình này, cung cấp các linh kiện quan trọng mặc dù chính thức giữ thái độ trung lập. Công ty Redlepus Vector Industry ở Thâm Quyến cung cấp động cơ, thiết bị điện tử hàng không và thiết bị điện tử.

Sự hợp tác của Nga với Iran và Trung Quốc vừa là một chiến lược né tránh lệnh trừng phạt vừa là một yếu tố quan trọng cho các hoạt động trên không của nước này. Dễ sản xuất nhưng có thể triển khai trên quy mô lớn, những máy bay không người lái này đã trở thành một phần quan trọng hơn của chiến tranh tiêu hao. Mặc dù không trực tiếp tham gia vào cuộc chiến, Trung Quốc vẫn là một nhà cung cấp thiết yếu, cung cấp các linh kiện mà nếu thiếu chúng, mô hình chiến tranh này sẽ không thể thực hiện được.

Để giải quyết vấn đề Trung Quốc giúp Nga này, phương Tây cần phối hợp các nỗ lực nhắm mục tiêu và hành động như một mặt trận thống nhất, nhắm vào cả các nhà sản xuất UAV Nga và các công ty Trung Quốc cung cấp linh kiện. Các biện pháp nên bao gồm kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn đối với các công nghệ lưỡng dụng, các lệnh trừng phạt đa phương có mục tiêu và áp lực ngoại giao lên Bắc Kinh. Các biện pháp trừng phạt thứ cấp cũng nên được xem xét đối với các nhà sản xuất và chủ sở hữu Trung Quốc tạo điều kiện cho việc chuyển giao công nghệ phương Tây, cho phép sản xuất vũ khí đe dọa không chỉ Ukraine mà còn có khả năng đe dọa các nước NATO và khu vực Đông Á nói chung.

 nguồn : Shaheds, Dollars, and Beijing: How China Powers Russia’s Drone Production in Alabuga

https ://frontelligence. substack. com/p/shaheds-dollars-and-beijing-how-china

người dịch : HnB Tran