Cuộc chiến Nga Ukraine : tấn công và phá lưới điện, nhà máy lọc dầu

Cuộc chiến Nga Ukraine đang diễn ra về cơ sở hạ tầng năng lượng khi Nga đánh phá lưới điện, Ukraina tấn công nhà máy lọc dầu

Bóng tối và giá lạnh trong mùa đông : Đòn đánh vào thường dân Ukraina

Le Monde cho biết Nga hy vọng làm Kiev suy sụp qua việc tấn công vào mạng lưới điện, nhằm nhấn chìm miền đông đất nước vào bóng tối và giá lạnh. Đặc phái viên nhật báo tại Odessa mô tả một trạm biến điện, đã bị Nga đánh vào ba lần. Dmytro Hryhoriev, tổng giám đốc công ty DTEK ở Odessa cho biết trạm này được mệnh danh là « Phượng Hoàng ». Ông cũng nói đùa rằng trạm xứng đáng được tặng Anh dũng bội tinh vì sống sót sau ba đợt tấn công của Shahed. Một máy biến áp bị phá hủy đã được bán sắt vụn để lấy tiền mua máy mới.

DTEK là công ty tư nhân hàng đầu trong ngành điện (ngoài nguyên tử lực), chỉ riêng ở Odessa đã có 1 triệu khách hàng cá nhân và 40.000 tập thể gồm trường học, bệnh viện, bến cảng. Công ty phải bảo vệ 300 trạm biến áp và 40.000 kilomet đường điện, bằng cách chất các container chứa đầy bao cát xung quanh hoặc dựng lên những bức tường gồm các lồng sắt chứa đá. Nếu xây tường bao phía trên sẽ rất tốn kém và không lớp bê-tông nào chịu nổi sức công phá của hỏa tiễn đạn đạo. Chỉ riêng ở Odessa đã có trên 400 thiết bị của DTEK bị Nga đánh phá.

Matxcơva có cách gây thiệt hại tối đa : Ban đầu dùng drone Shahed chứa bom bi để làm dầu bị chảy ra, đợt đánh thứ hai bằng Shahed chứa chất gây cháy. Đôi khi Nga dùng đến 20 chiếc Shahed để đánh vào cùng một mục tiêu. Mùa đông này Kremlin muốn cắt làm đôi mạng điện quốc gia Ukraina dọc theo dòng Dniepr, để không thể chuyển tải điện từ hữu ngạn – nơi có 9 lò phản ứng nguyên tử – sang tả ngạn.

Trong cuộc chiến Nga Ukraine, Kremlin nói rằng chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự, nhưng Kiev nhấn mạnh mục đích của Nga là chính trị, nhằm tạo khủng hoảng trong tháng Giêng với hy vọng người dân thúc giục chính quyền phải đầu hàng. Ngoài mặt trận, các chiến sĩ sưởi ấm bằng củi, kỹ nghệ quốc phòng đã chuẩn bị các máy phát điện công suất lớn. Thế nên chỉ có thường dân, và các nhà máy hóa chất, luyện kim bị đe dọa. Mùa đông năm nay đặc biệt khắc nghiệt đối với các vùng đất miền đông Ukraina ; nhất là Tchernihiv, Sumy, Kharkiv, Donetsk, nơi quân Nga phá hủy có phương pháp mọi cơ sở hạ tầng.

Drone tầm xa của Kiev làm Matxcơva mất 37 % sản lượng dầu

Ngược lại về phía Ukraina tấn công vào các nhà máy lọc dầu, kho xăng nhà máy chất nổ của Nga để làm yếu đi hậu cần quân địch. Những tháng gần đây, mỗi đêm các drone đều oanh kích vào lãnh thổ Nga. Le Monde dẫn lời giám đốc cơ quan an ninh Ukraina, Vassyl Maliouk, từ đầu năm Kiev đã tiến hành thành công trên 160 vụ tấn công, nhắm vào năng lực sản xuất và lọc dầu trên toàn lãnh thổ Nga, từ bờ đông Hắc Hải (cảng dầu Touapsé) cho đến đông Xibêri (Oulianovsk, Tioumen, Mari El), bắc Kavkaz (Boudionnovsk), nam Oural (phức hợp hóa chất và khí đốt Orenbourg) …

Các vụ oanh kích này trong cuộc chiến Nga Ukraine làm giảm mất 37 % năng lực lọc dầu của Nga, nhà cung cấp dầu thô thứ ba thế giới. Tướng Maliouk hôm 31/10 trước báo chí nếu ra « các thiết bị, đơn vị tác chiến và phương pháp mới ». Nhờ quân đội Ukraina đã phá hủy gần phân nửa hệ thống phòng không loại Pantsir của Nga, các drone tầm xa có thể tung hoành. Về lâu về dài, mục tiêu của Kiev là gây rối loạn thị trường nhiên liệu, tác động lên thường dân Nga. Xăng hiện nay vừa thiếu vừa tăng giá đến 35 % ở một số vùng. Mặt khác còn làm yếu đi hệ thống hậu cần Nga, khiến việc tiếp tế cho chiến trường thêm phức tạp.

Hiệu quả hơn cả trừng phạt

Tối thứ Sáu tuần trước, tình báo quân đội Ukraina (HUR) loan báo phá hủy ba nhánh đường ống Koltsevoï ở quận Ramenskoïe, cách Matxcơva 46 kilomet về phía đông nam. Đường ống này dài 400 kilomet, chuyên chở gần 8 triệu tấn dầu đã lọc, hầu hết dành cho quân đội Nga. Giám đốc Kyrylo Boudanov nhận định các vụ tấn công này trong cuộc chiến Nga Ukraine hiệu quả hơn cả biện pháp trừng phạt.

Vài ngày trước đó, các drone của Kiev đánh vào nhà máy lọc dầu của Rosneft ở Riazan thuộc miền trung, nơi cung cấp cho đường ống Koltsevoï, gây ra vụ cháy khổng lồ phải mất nhiều ngày mới dập tắt được. Một thành tích khác là oanh kích một nhà máy sản xuất chất nổ ở Briansk, cũng gây hỏa hoạn liên tiếp nhiều ngày. Đây là cú đánh vào bộ máy chiến tranh Nga, vì nhà máy này cung cấp nguyên liệu cho bom lượn FAB-1500, hỏa tiễn Kalibr, Iskander, được Matxcơva dùng nhiều ở Ukraina để sát hại thường dân. Đặc biệt trong vụ này Kiev dùng hỏa tiễn tầm xa Storm Shadow của Anh và Pháp.

Để đối phó, Quốc Hội Nga hôm 28/10 thông qua một luật huy động quân dự bị để bảo vệ các cơ sở hạ tầng năng lượng, họ được yêu cầu ký hợp đồng với bộ quốc phòng để phục vụ « trong thời bình » – vì đối với Kremlin, những gì đang diễn ra ở Ukraina không phải là chiến tranh !

Những chuyến xe lửa thành mục tiêu thường xuyên của Nga

Không chỉ có hạ tầng năng lượng, mà drone Nga còn tấn công vào đường xe lửa Ukraina trong cuộc chiến Nga Ukraine. Kiev nghi ngờ Matxcơva muốn trả thù cho những vụ nhà máy lọc dầu bị phá hủy. Chiều 04/10, một drone Shahed đã đánh vào một toa tàu đầy hành khách tại nhà ga nhỏ Chostka ở Sumy, cách biên giới Nga khoảng 50 km. Le Figaro dẫn lời Olga Zolotova, nhân viên soát vé bị thương kể lại cảnh hoảng loạn lúc đó, và khi lực lượng cứu hộ đang giúp các nạn nhân thì chiếc Shahed thứ hai tấn công tiếp. Năm người chết, 30 người bị thương trong vụ này. Hình ảnh các toa tàu bốc cháy gây sốc cho người Ukraina, vì đường sắt còn là biểu tượng cho cuộc chiến tranh vệ quốc.

Sau ba năm rưỡi không còn đường hàng không, những đoàn xe lửa màu xanh và vàng vẫn luôn đúng giờ, ngày đêm miệt mài băng qua 21.000 km để giúp sơ tán, vận chuyển viện trợ nhân đạo, tiếp tế cho các đơn vị, đưa nhân viên ở ngoại ô đến nơi làm việc…Chỉ riêng trong tháng Tám, đã có 300 vụ tấn công vào các ga, đường rầy và trạm điện dành cho các đầu máy xe lửa, và nay càng gia tăng, trở thành thường xuyên : trung bình mỗi đêm có sáu, bảy drone tự sát đánh vào các toa tàu. Matxcơva còn muốn phá hoại các đoàn tàu chở nông sản, khoáng sản, đạn dược. Ukrzaliznytsia, công ty xe lửa lớn nhất với 170.000 nhân viên huy động sửa chữa, cứu hộ rất hiệu quả, họ được gọi là « những người hùng đường sắt ».

Chiến trường Pokrovsk : Hơn một năm Nga thiệt mấy chục ngàn quân, chỉ tiến được 7 km

Trên chiến trường miền đông Ukraina, Libération đưa tin quân Nga một lần nữa cố gắng chiếm thành phố Pokrovsk thuộc Donetsk, nơi những trận đánh diễn ra dai dẳng từ hơn một năm qua. Lần này thì quân Nga đã xâm nhập được vào Pokrovsk. Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraina, hiện có « gần 200 quân địch » trong thành phố 1.000 dân, trước chiến tranh là 60.000 dân.

Giám đốc cơ quan an ninh Ukraina, Vassyl Maliouk nhắc nhở, lần đầu tiên Nga tuyên bố « sắp chiếm được Pokrovsk » là cách đây một năm ba tháng, nhưng từ đó đến nay quân Nga « chỉ tiến được 7 kilomet và thiệt hại mấy chục ngàn lính ». Tuy nhiên đến mùa hè 2025, Nga thay đổi chiến thuật. Những nhóm thám báo và phá hoại từ 2 đến 5 người xâm nhập phía sau phòng tuyến Ukraina, giả dạng thường dân ẩn núp đâu đó, tránh cận chiến. Nhiệm vụ của các nhóm này là đi từ điểm này tới điểm khác, tìm ra điểm yếu và chờ tăng viện.

Nhà phân tích quân sự Denys Popovych cho rằng dù mười lần chỉ thành công có một, vẫn tạo được kẽ hở trong phòng vệ. Ivan Stoliarchouk, sĩ quan lữ đoàn cơ giới 32 cho biết mỗi lần bị đẩy lui, quân Nga lại đổi hướng, lợi dụng thời tiết sương mù hoặc gió mạnh, nhưng nay đã có đủ số lính Nga tại chỗ để tấn công. Các nhà phân tích cho rằng số quân Nga xâm nhập cao hơn hẳn con số của Bộ Tổng tham mưu Ukraina.

Matxcơva tung thám báo, Kiev điều đặc nhiệm

Trong trận Pokrovsk, hai bên dùng drone ồ ạt. Các FPV Nga xuyên qua lưới chống drone, phá hủy các xe cộ tiến gần vào thành phố, quân nhân Ukraina đôi khi phải đi bộ 10-15 kilomet để giao đạn dược. Ukraina cũng có tai mắt là các drone để phát hiện và ngăn trở quân địch đến gần. Nay không còn chiến tuyến rõ ràng, ngày càng có nhiều « khu vực tử thần » trong đó các vị trí Nga và Ukraina xen kẽ.

Nôn nóng rêu rao chiến thắng trong cuộc chiến Nga Ukraine, Vladimir Putin hôm 30/10 đã yêu cầu bộ quốc phòng tạo điều kiện cho các phóng viên ngoại quốc vào Pokrovsk, nơi quân Nga đã bao vây quân đội Ukraina. Nhưng ngay hôm sau, tình báo Ukraina đã cho không vận bằng trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ, vào một khu vực đã bị Nga chiếm, tiến hành những trận đánh xáp lá cà. Serhiy Okichev, phát ngôn viên đơn vị phản ứng nhanh số 7 của lực lượng không vận Ukraina khẳng định vũ khí và quân tiếp viện đã đến nơi, các đơn vị tấn công và lực lượng đặc biệt được huy động. Nhờ đó mà con đường thiết yếu cho hậu cần, nối Pokrovsk với làng Rodynske không bị cắt đứt. Nếu Pokrovsk bị chiếm, Myrnohrad cũng sẽ không giữ được.

Theo Kiev, Nga đã tung hơn 11.000 quân vào Pokrovsk, có những nhóm được huấn luyện tốt nhưng cũng có những lính Nga bị đẩy ra chiến trường mà chẳng được chuẩn bị. Nhìn một cách bi quan, thì quân Nga có mặt ở hầu như tất cả các khu phố của Pokrovsk, còn theo cách lạc quan, thì địch quân bắt đầu bị tiễu trừ. Tờ Ukrainska Pravda nhấn mạnh cấp chỉ huy Ukraina đã không phản ứng kịp thời. Quân Nga bắt đầu xâm nhập từ tháng Bảy, nhưng các đơn vị Ukraina – bị kiệt lực vì những trận đánh dữ dội kéo dài – chỉ được tăng viện khi tình hình đã trở nên cấp thiết, thậm chí khó thể xoay chuyển.

Thụy Mi dịch : RFI : ngày 5/11